Περπατώντας σε οποιαδήποτε ελληνική πόλη, το βλέμμα μας πέφτει αναπόφευκτα στα κτίρια και στις προσόψεις αυτών. Κάποιες εντυπωσιάζουν. Οι περισσότερες όμως από αυτές δείχνουν παλιές και παρατημένες. Σε κτίρια μόλις 10, 15 ετών μπορεί κανείς να διακρίνει ξεθωριασμένα χρώματα, σοβάδες που φουσκώνουν, ρωγμές γύρω από τα κουφώματα, σκουριά που τρέχει από τα κάγκελα των μπαλκονιών και άλλα χαρακτηριστικά που φανερώνουν εικόνα εγκατάλειψης, ακόμα και σε κτίρια που είναι πλήρως λειτουργικά.

Η πρόσοψη δεν είναι απλώς η εικόνα ενός κτιρίου. Είναι η «πρώτη γραμμή άμυνας» απέναντι στον ήλιο, τη βροχή, την υγρασία και τη ρύπανση. Όταν παραμελείται, τα προβλήματα σπάνια μένουν στην επιφάνεια.

Σχεδιάζουμε καλύτερα, συντηρούμε χειρότερα.

Τα τελευταία χρόνια η ελληνική κατασκευή έχει κάνει άλματα. Οι απαιτήσεις για ενεργειακή απόδοση αυξάνονται. Τα προγράμματα «Εξοικονομώ» έφεραν θερμοπροσόψεις σε χιλιάδες κτίρια και ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός γίνεται πιο τολμηρός. Βλέπουμε μεγάλες γυάλινες επιφάνειες, πάνελ αλουμινίου, κεραμικά, ξύλινες περσίδες και άλλα καινοτόμα υλικά.

Παρόλα αυτά, κανένα σχεδόν κτίριο δεν παραδίδεται με πλάνο συντήρησης της πρόσοψης. Ο μηχανικός σχεδιάζει, ο κατασκευαστής χτίζει, ο ιδιοκτήτης παραλαμβάνει, και εκεί σταματούν όλα. Κανείς δεν λέει πότε πρέπει να ελεχθούν οι αρμοί, κάθε πότε θέλει καθαρισμό η πρόσοψη ή τι προστασία χρειάζεται το ξύλο. Αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής είναι να γίνεται συντήρηση όταν οι ζημιές είναι ορατές. Και τότε κοστίζει πολλαπλάσια.

Το κλίμα στην Ελλάδα μοιάζει ήπιο, αλλά τα υλικά είναι απαιτητικά. Η έντονη ηλιακή ακτινοβολία ξεθωριάζει τα χρώματα και γερνάει τα σφραγιστικά. Οι μεγάλες θερμοκρασιακές διαφορές προκαλούν συστολοδιαστολές και μικρορωγμές. Στις παραθαλάσσιες περιοχές, το αλάτι διαβρώνει μέταλλα και οπλισμούς. Στα αστικά κέντρα, η αιθάλη αφήνει τα σημάδια της μέσα μόνο σε λίγα χρόνια.

Οφείλουμε να έχουμε ένα πλάνο από την αρχή. Ο μελετητής μπορεί να συντάξει ένα απλό εγχειρίδιο συντήρησης για κάθε υλικό της πρόσοψης, με συχνότητα ελέγχων και εργασιών. Δεν απαιτεί πολύ χρόνο, αλλά αλλάζει όλη τη ζωή του κτιρίου.

Οπτικός έλεγχος κάθε χρόνο. Ρωγμές, αποκολλήσεις, υγρασία και φθαρμένες σιλικόνες γύρω από τα κουφώματα συνήθως εντοπίζονται νωρίς με μια απλή ματιά. Καθαρισμός με τον σωστό τρόπο. Η υδροβολή υψηλής πιέσης δεν κάνει για όλες τις επιφάνειες. Σε θερμοπροσόψεις και ευαίσθητες επιφάνειες μπορεί να κάνει περισσότερη ζημιά από την βρωμιά. Αρμοί και σφραγίσεις είναι το πιο αδύναμο σημείο. Χρειάζονται έλεγχο και ανανέωση ανά λίγα χρόνια. Προστατευτικές επιστρώσεις, υδαταπωθητικά και ελαστομερή χρώματα επεκτείνουν σημαντικά τη ζωή μιας κτιριακής πρόσοψης.

Τέλος, θα πρέπει να αναφέρουμε και τον ρόλο των εξειδικευμένων συνεργείων, καθώς ο καθαρισμός, η εργασία σε ύψος και η επιλογή υλικών δεν είναι δουλειά για πρόχειρα μαστορέματα.  Μια καλοσυντηρημένη πρόσοψη διατηρεί την αξία του ακινήτου, προστατεύει τον φέροντα οργανισμό και αποτρέπει ατυχήματα από πτώσεις σοβάδων ή πλακιδίων. Το να χτίζουμε όμορφα δεν αρκεί. Πρέπει να μάθουμε και να φροντίζουμε αυτό που χτίσαμε.