Menu
Η Αθανασία Βαρελά εξηγεί γιατί το etalbond® της Elval Colour αναδεικνύει μοναδικά το Butterfly και τον Πύργο του Πειραιά, συνδυάζοντας καινοτομία και λειτουργικότητα στις όψεις των κτιρίων.
Γράφει η:
Γράφει ο Γιώργος Μάνος,
Certifications Engineer and Customer Technical Support, Elval Colour
Οι όψεις των κτιρίων δεν καθορίζουν μόνο την αισθητική εικόνα και την ενεργειακή απόδοση ενός έργου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο το κτίριο ανταποκρίνεται σε ένα σενάριο πυρκαγιάς. Η διεθνής εμπειρία καταδεικνύει ότι ο ανεπαρκής σχεδιασμός συστημάτων επένδυσης μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των κατασκευών έναντι φωτιάς.
Πώς χρησιμοποιούνται τα πάνελ αλουμινίου στις επενδύσεις όψεων κτιρίων
Τα προϊόντα επίπεδων πάνελ αλουμινίου αξιοποιούνται κυρίως σε συστήματα αεριζόμενων επενδύσεων όψεων, ως υλικό επικάλυψης. Για τη στήριξή τους, χρησιμοποιείται συνήθως μια μεταλλική υποκατασκευή στήριξης, που μεταφέρει τα ίδια βάρη του συστήματος, τις αδρανειακές δυνάμεις του συστήματος λόγω σεισμού και τις ανεμοπιέσεις στο κτίριο. Με τον τρόπο αυτό, δημιουργείται ένα συνεχές διάκενο αερισμού που, μέσω του φαινομένου ελκυσμού, επιτρέπει την κυκλοφορία αέρα, απομακρύνοντας την υγρασία και μειώνοντας τις θερμικές απώλειες, σχηματίζοντας μια ενδιάμεση στρώση αέρα με ευεργετική ενεργειακή συμπεριφορά καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Συνήθως, στο σύστημα περιλαμβάνεται θερμομονωτική στρώση, προσφέροντας περαιτέρω θερμική και ακουστική αναβάθμιση. Η επιλογή πάνελ αλουμινίου (για παράδειγμα, σύνθετα βραδύκαυστα πάνελ αλουμινίου) επιτρέπουν την ελευθερία επιλογής χρωμάτων και των χαρακτηριστικών τους, μικρά κενά μεταξύ πάνελ, στήριξη χωρίς εμφανή μέσα σύνδεσης και τρισδιάστατες μορφές σχεδιασμού, με δυνατότητα προσαρμογής στις αυξημένες αρχιτεκτονικές και λειτουργικές απαιτήσεις των σύγχρονων έργων.
Πώς σχετίζονται τα συστήματα επενδύσεων όψεων με την πυροπροστασία
Παρότι ο πρωταρχικοί λόγοι χρήσης συστημάτων επενδύσεων αλουμινίου είναι η αισθητική αναβάθμιση και η ενεργειακή βελτιστοποίηση του κτιρίου, η πρόσοψη αποτελεί ταυτόχρονα κρίσιμο τμήμα της παθητικής πυροπροστασίας του κτιρίου. Η πρόσοψη λειτουργεί ως ένα συνεχές περίβλημα του κτιρίου· τα χρησιμοποιούμενα υλικά και οι κατασκευαστικές λεπτομέρειές του οφείλουν να είναι κατάλληλες, ώστε να μην αποτελέσει μέσο διάδοσης της πυρκαγιάς στο υπόλοιπο κτίριο ή σε όμορα κτίρια.
Περιστατικά πυρκαγιών που σχετίζονται με συστήματα επενδύσεων όψεων
Στο κτίριο Grenfell στο Λονδίνο, το 2017, η φωτιά εξαπλώθηκε με μεγάλη ταχύτητα στο εξωτερικό περίβλημα του κτιρίου, με τον συνδυασμό εύφλεκτων πάνελ και εύφλεκτης μόνωσης να έχει κυρίαρχο ρόλο στην εξάπλωση αυτή. Στη Μελβούρνη, ο πύργος Lacrosse το 2014 παρουσίασε ανάλογη συμπεριφορά, ενώ παρόμοια περιστατικά έχουν καταγραφεί και στα κτίρια Torch και Αddress Hotel στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Αυτές οι περιπτώσεις έδειξαν ότι, όταν ο σχεδιασμός τους είναι ακατάλληλος, τα συστήματα επενδύσεων όψεων μπορούν να μετατραπούν σε διόδους για τη ταχεία κατακόρυφη εξάπλωση της φωτιάς με καταστροφικές συνέπειες, παρόλο που η εκκίνηση των πυρκαγιών, στη πλειονότητα των περιπτώσεων, προήλθε από ηλεκτρολογικές βλάβες.
Πώς εξελίχθηκε ιστορικά το κανονιστικό πλαίσιο σχετικά με την αξιολόγηση της εξάπλωσης της φωτιάς σε συστήματα επενδύσεων όψεων
Η πρώτη γενιά κανονισμών βασίστηκε, στις περισσότερες περιπτώσεις, σε δοκιμές επιφανειακής εξάπλωσης της φλόγας. Κατά τις δοκιμές αυτές αξιολογείται η ταχύτητα μετάδοσης της φωτιάς στο εξεταζόμενο στοιχείο και κυρίως στην επιφάνειά του. Τέτοιου είδους δοκιμή είχε υιοθετήσει και ο προηγούμενος Ελληνικός Κανονισμός Πυροπροστασίας, με το Π.Δ. 71/1988, σχετικά με τις απαιτήσεις εξωτερικής μετάδοσης φωτιάς κτιρίων.
Οι δοκιμές αυτές όμως εξετάζουν μεμονωμένα το κάθε προϊόν χωρίς να λαμβάνουν υπόψη την αλληλεπίδρασή του με τα υπόλοιπα στοιχεία του συστήματος. Επιπλέον, αξιολογούν συνήθως αποκλειστικά την επιφανειακή συμπεριφορά του προϊόντος, που συχνά οδηγεί σε παραπλανητικά αποτελέσματα.
Για να γίνει αντιληπτό, παρουσιάζουμε ένα παράδειγμα από τη σειρά προϊόντων μας etalbond®: ένα σύνθετο πάνελ αλουμινίου etalbond® PE με πυρήνα πολυαιθυλενίου, ένα etalbond® FR με βραδύκαυστο πυρήνα αλλά και το νεότερό μας καινοτόμο προϊόν etalbond® A2 με ακόμα καλύτερη συμπεριφορά σε φωτιά από το FR, μπορούν να επιτύχουν την ίδια κλάση, κλάση 1, στη βρετανική δοκιμή επιφανειακής εξάπλωσης φωτιάς (BS 476‑7). Επιπλέον, η κλάση 1 αποτελεί τη βέλτιστη δυνατή κατάταξη προϊόντος, μεταξύ τεσσάρων κλάσεων του κανονισμού. Ωστόσο, η πραγματική συμπεριφορά τους σε πυρκαγιά διαφέρει ριζικά.
Εκτός από τις περιπτώσεις πολυστρωματικών υλικών, οι δοκιμές αυτές δε λαμβάνουν υπόψη επιπλέον κρίσιμες παραμέτρους που σχετίζονται με τη συμπεριφορά σε πυρκαγιά, όπως η παραγωγή καπνού — παράγοντας που στατιστικά ευθύνεται για το μεγαλύτερο ποσοστό θανάτων σε πυρκαγιές σε κτίρια — ή η δημιουργία φλεγόμενων σωματιδίων που δυσχεραίνουν τις διαδικασίες εκκένωσης και κατάσβεσης.
Συνεπώς, για να αποτιμηθεί η πραγματική επικινδυνότητα, ήταν αναγκαίο να υιοθετηθούν πιο αξιόπιστες μέθοδοι αξιολόγησης.
Προς ποια κατεύθυνση αναθεωρήθηκαν οι κανονισμοί στην Ελλάδα
Μια ουσιαστική αναβάθμιση επιτεύχθηκε με την υιοθέτηση του ευρωπαϊκού πλαισίου ταξινόμησης αντίδρασης στη φωτιά (EN 13501-1) για συστήματα επενδύσεων όψεων. Ο κανονισμός αυτός βασίζεται σε συνδυασμό δοκιμών που αξιολογούν τη συμπεριφορά των προϊόντων στη φωτιά με πιο ολοκληρωμένο τρόπο, περιλαμβάνοντας τον ρυθμό απελευθέρωσης θερμότητας, τον ρυθμό παραγωγής καπνού, την ύπαρξη φλεγόμενων σωματιδίων αλλά και την επιφανειακή εξάπλωση φλόγας. Στην Ελλάδα, το EN 13501-1 για τα συστήματα εξωτερικών επενδύσεων ενσωματώθηκε στον τελευταίο Κανονισμό Πυροπροστασίας με το Π.Δ. 41/2018.
Παρότι σαφώς ανώτερη σε σύγκριση με τις μεμονωμένες δοκιμές εξάπλωσης φλόγας, η συγκεκριμένη δοκιμή παραμένει ανεπαρκής για την πλήρη αξιολόγηση συστημάτων όψεων. Δε λαμβάνει υπόψη το φαινόμενο ελκυσμού στο διάκενο, τις κρίσιμες κατασκευαστικές λεπτομέρειες άνω των ανοιγμάτων — μέσω των οποίων η φωτιά μπορεί να επεκταθεί από το εσωτερικό του κτιρίου προς την πρόσοψη — την ύπαρξη πυροφραγμών, ούτε τη γενικότερη σχεδιαστική πολυπλοκότητα ενός σύγχρονου συστήματος επένδυσης.
Για τον λόγο αυτό, η διεθνής πρακτική κινείται παράλληλα προς δύο συμπληρωματικές κατευθύνσεις — αφενός σε ακόμη πιο αντιπροσωπευτικές δοκιμές που αναπαριστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια τη συμπεριφορά συστημάτων εξωτερικών επενδύσεων όψεων, τις δοκιμές μεγάλης κλίμακας, και αφετέρου σε αυστηρότερο έλεγχο της παραγωγικής διαδικασίας, μέσω περιοδικών επιθεωρήσεων των μονάδων παραγωγής και τυχαίων δειγματοληψιών από τρίτους φορείς (χωρίς να υφίσταται αντίθεση μεταξύ των δύο στρατηγικών, καθώς η μία ενισχύει και τεκμηριώνει την αξία της άλλης).
Πώς διαφέρουν οι δοκιμές μεγάλης κλίμακας σε σχέση με τις δοκιμές αντίδρασης στη φωτιά
Οι δοκιμές μεγάλης κλίμακας προσόψεων αποσκοπούν στην προσομοίωση των πραγματικών συνθηκών μιας πυρκαγιάς σε κτίρια. Η εστία τοποθετείται στο δάπεδο ενός τυπικού ορόφου και οι φλόγες εξέρχονται από άνοιγμα παραθύρου ή πόρτας, σε συνθήκες πλήρους ανάπτυξης της φωτιάς εντός του κτιρίου, όπως θα συνέβαινε σε πραγματικό συμβάν. Με αυτόν τον τρόπο, αξιολογείται η ικανότητα ολόκληρου του συστήματος επένδυσης να περιορίζει κυρίως την κάθετη διάδοση της φωτιάς από όροφο σε όροφο. Η απόδοση τεκμηριώνεται μέσω θερμοστοιχείων, οπτικής παρατήρησης και, σε ορισμένες μεθόδους, μέσω καταγραφής φλεγόμενων σωματιδίων. Στις δοκιμές εφαρμόζονται οι κατασκευαστικές λεπτομέρειες που πρέπει να υλοποιηθούν και στο πραγματικό κτίριο, όπως το είδος και η ποιότητα των προϊόντων, το πάχος του διακένου αερισμού, καθώς και η ύπαρξη και η θέση πυροφραγμών. Χαρακτηριστικά πρότυπα είναι το BS 8414 (Ηνωμένο Βασίλειο), το LEPIR II (Γαλλία) και το NFPA 285 (Ηνωμένες Πολιτείες).
Οι δοκιμές μεγάλης κλίμακας, επομένως, διαφοροποιούνται σε σχέση με το πλαίσιο της αντίδρασης στη φωτιά (EN 13501-1), καθώς λαμβάνουν υπόψη την πολυπλοκότητα της συμπεριφοράς των συστημάτων επένδυσης όψεων σε συνθήκες πυρκαγιάς και αποτυπώνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την πραγματική απόδοσή τους.
Νομοθετημένη δοκιμή μεγάλης κλίμακας στην Ελλάδα
Το ΕΛΙΠΥΚΑ (καθώς και η Elval Colour, ως ιδρυτικό μέλος του) κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης του Κανονισμού Πυροπροστασίας του 2018, πρότειναν τόσο την υιοθέτηση δοκιμής μεγάλης κλίμακας για συστήματα προσόψεων σε ψηλά κτίρια όσο και την καθιέρωση ελάχιστης κατηγορίας Α2-s1,d0 για τις επενδύσεις όψεων σε τέτοια κτίρια. Αν και η πρώτη πρόταση δεν ενσωματώθηκε στον τελικό κανονισμό, η δεύτερη υιοθετήθηκε.
Έλλειψη ενιαίου ευρωπαϊκού πρότυπου δοκιμών μεγάλης κλίμακας
Προς το παρόν δεν υφίσταται ενιαίο ευρωπαϊκό πρότυπο δοκιμών μεγάλης κλίμακας για προσόψεις· ωστόσο βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία καθιέρωσης κοινής μεθόδου αξιολόγησης, στην οποία συμμετέχουν φορείς όπως το RISE (Σουηδία), το Efectis (Γαλλία) και το Πανεπιστήμιο της Λιέγης. Στη διαδικασία αυτή συμμετέχει και η Elval Colour μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αλουμινίου (European Aluminium).
Τα προϊόντα της Elval Colour ελεγμένα με τις δοκιμές αντίδρασης στη φωτιά και μεγάλης κλίμακας
Τα σύνθετα πάνελ αλουμινίου για αρχιτεκτονικές όψεις etalbond® FR και etalbond® A2 έχουν δοκιμαστεί επανειλημμένα τόσο στο πλαίσιο της αντίδρασης στη φωτιά, επιτυγχάνοντας κλάσεις B-s1,d0 και A2-s1,d0 αντίστοιχα (όταν εφαρμόζονται σε συστήματα σύμφωνα με τα σχετικά έντυπα κατάταξης), όσο και σε δοκιμές μεγάλης κλίμακας. Ιδίως το etalbond® A2 έχει πιστοποιηθεί με επιτυχία σύμφωνα με τα προαναφερόμενα πρότυπα — βρετανικό, γαλλικό, αμερικανικό — καθώς και με αντίστοιχα πρότυπα άλλων χωρών, όπως το αυστριακό και το ουγγρικό. Οι δοκιμές αυτές καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα κατασκευαστικών λεπτομερειών, όπως απαιτήθηκε ανά περίπτωση από τις συγκεκριμένες ανάγκες των έργων και των συστημάτων στήριξης για τα οποία αναπτύχθηκαν.
Θα πρέπει, ωστόσο, να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στο πεδίο εφαρμογής κάθε πιστοποιητικού από τον μελετητή. Τόσο οι δοκιμές αντίδρασης στη φωτιά όσο —και πολύ περισσότερο— οι δοκιμές μεγάλης κλίμακας εξαρτώνται άμεσα από τον τρόπο, τον σχεδιασμό και τον συνδυασμό προϊόντων που χρησιμοποιήθηκαν κατά τις δοκιμές.
Μήνυμα στους μελετητές και κατασκευαστές που χρησιμοποιούν αλουμίνιο σε προσόψεις
Προτρέπουμε τους μελετητές και τους κατασκευαστές να εστιάζουν πρωτίστως στην επιλογή ποιοτικών και πιστοποιημένων προϊόντων, τόσο ως προς την αντίδραση στη φωτιά όσο και—όπου απαιτείται—ως προς τις δοκιμές μεγάλης κλίμακας. Εξίσου κρίσιμο είναι να εξετάζουν προσεκτικά το πεδίο ισχύος κάθε πιστοποιητικού, διότι τα αποτελέσματα εξαρτώνται άμεσα από τον τρόπο που πραγματοποιήθηκε η δοκιμή: τη μόνωση, το πάχος του διακένου, τις λεπτομέρειες στήριξης, την κατασκευαστική λεπτομέρεια άνω του ανοίγματος και την παρουσία πυροφραγμών. Ένα αξιόπιστο πιστοποιητικό είναι αντιπροσωπευτικό μόνο όταν το πραγματικό έργο αναπαράγει πιστά τις συνθήκες υπό τις οποίες εκδόθηκε.
Οφείλουμε, επιπλέον, να αναγνωρίσουμε ότι το ζήτημα είναι πολυπαραγοντικό∙ συνεπώς και η ευθύνη διαμοιράζεται σε όλα τα στάδια της αλυσίδας αξίας. Εκτός από την ορθή επιλογή προϊόντων, κρίσιμες είναι η ορθή μελέτη, η ποιότητα κατασκευής, ο επιτόπιος έλεγχος εγκατάστασης, οι προβλεπόμενες διαδικασίες συντήρησης, η απαγόρευση μη μελετημένων μελλοντικών επεμβάσεων κ.λπ.. Ο αποτελεσματικός σχεδιασμός πυροπροστασίας προϋποθέτει, επομένως, ένα αξιόπιστο σύστημα «checks & balances» που καλύπτει όλα τα εμπλεκόμενα μέρη — προμηθευτές, μελετητές, εργολήπτες, επιθεωρητές — ώστε να εξασφαλίζεται ότι η προβλεπόμενη ασφάλεια μεταφέρεται ακέραια από τα εργαστηριακά δεδομένα στο πραγματικό έργο.
*Ο Ευθύμιος Ζήζος, πτυχιούχος Πολιτικός Μηχανικός, τα τελευταία 13 χρόνια είναι Projects Manager της Elval Colour. Έχει περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας στον τομέα των κατασκευών κτιρίων, και συγκεκριμένα στις προσόψεις κελύφους/στέγες, και ο σημερινός του ρόλος, του έδωσε τη δυνατότητα να συνεργαστεί στενά με μερικούς από τους κορυφαίους διεθνείς Αρχιτέκτονες, Τεχνικές Εταιρίες, Κατασκευαστικές εταιρίες Προσόψεων και Εταιρίες Συμβούλων Προσόψεων-Κελύφους σε πολλές χώρες της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και της Ασίας.
© 2023 Alumini. All rights reserved.
Developed & Designed by Energy Marketing
