Το νέο σχολικό συγκρότημα του Κολλεγίου Ανατόλια στην Πυλαία Θεσσαλονίκης αποτελεί καρπό του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού που προκηρύχθηκε το 2019, στον οποίο συμμετείχαν σημαντικά γραφεία της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Το αρχιτεκτονικό γραφείο Micromega Architecture & Strategies έλαβε το πρώτο βραβείο στον διαγωνισμό σε συνεργασία με το Γραφείο Μελετών Αλέξανδρου Ν. Τομπάζη Α.Ε., και το έργο υλοποιήθηκε την περίοδο 2022-2024.

Το νέο κτίριο εντάσσεται σε ένα υφιστάμενο campus μεγάλης κλίμακας, στην καρδιά του ιστορικού χώρου του Κολλεγίου Ανατόλια. Τοποθετημένο κατά μήκος ενός κεντρικού άξονα, ο οποίος διατρέχει τον ιστορικό κήπο και αθλητικές εγκαταστάσεις του σχολείου, το κτίριο καλείται να συνυπάρξει με τον ισχυρό χαρακτήρα του τοπίου, αλλά και να ερμηνεύσει εκ νέου τη σχέση του σχολείου με το φυσικό και το αστικό περιβάλλον.

Ο άξονας αυτός υπήρξε καταλυτικός για τη σύνθεση: αποτέλεσε την αρχή για τον διαχωρισμό του κτιρίου σε δύο κύρια σώματα, αλλά και τον μοχλό για έναν βιοκλιματικό σχεδιασμό, που στοχεύει στη μεγιστοποίηση του φυσικού φωτισμού και αερισμού. Όπως ανέφερε στο 16ο Συνέδριο alumini ο Αλέξανδρος Ζώμας, Αρχιτέκτων Μηχανικός Α.Π.Θ., ΜΑ ΕΜΠ, Director & Co-Founder Micromega Archtecture & Strategies, Μέλος Δ.Σ. Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής, «αυτός ο άξονας μας οδήγησε στην απόφαση να χωρίσουμε το κτίριο στα δύο και στη συνέχεια φέραμε όσο το δυνατόν μεγαλύτερες επιφάνειες αυτών των αιθουσών στον νότο και τον βορρά. Χωρίσαμε το σχολείο σε πολλές μπάρες, προσπαθώντας να έχουμε όσο μπορούμε περισσότερη επιφάνεια για τις αίθουσές μας στον νότο και τον βορρά». Η τελική τυπολογία αναπτύσσεται πράγματι σε γραμμικές μπάρες με αυτόν τον προσανατολισμό, δημιουργώντας εναλλασσόμενες ζώνες δομημένων και ακάλυπτων χώρων.

Ανάμεσα στις μπάρες διαμορφώνονται ενδιάμεσοι χώροι, αυλές, στεγασμένα και ανοιχτά αίθρια, διάδρομοι, που δε λειτουργούν απλώς ως μεταβατικές περιοχές, αλλά αποκτούν χαρακτήρα, διαφοροποιούνται, γίνονται εσωτερικά ή ημιυπαίθρια περάσματα και χώροι συνάντησης. Ο βασικός διάδρομος του συγκροτήματος είναι μεταλλικός, εξοπλισμένος με περσίδες αλουμινίου, στραμμένες προς το κεντρικό γήπεδο, ορίζοντας μια ισχυρή, δυναμική όψη.

Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί ένα μεγάλο στέγαστρο, που περιβάλλει τον εσωτερικό ανοιχτό χώρο, ο οποίος αποτελεί το επίκεντρο της σχολικής ζωής, έναν πυρήνα της καθημερινής δραστηριότητας των μαθητών. Η υλικότητα του έργου ενισχύει τη διαφάνεια και τη σύνδεση με το περιβάλλον: κυριαρχούν το γυαλί, το μέταλλο και το αλουμίνιο, με το τελευταίο να εμφανίζεται σε διαφορετικές μορφές, όπως στα υαλοστάσια, στα σκίαστρα, στις ποδιές και στους φεγγίτες του καμπυλωτού στεγάστρου.

Η αυστηρή γραμμικότητα της σύνθεσης διακόπτεται από την παρουσία ενός κυλινδρικού όγκου, που λειτουργεί αντιστικτικά ως προς την υπόλοιπη γεωμετρία του κτιρίου, προσθέτοντας ρυθμό και οπτική ένταση. Το έργο χαρακτηρίζεται από πλούσια υλικότητα και έντονη προσήλωση στη λεπτομέρεια, με τη χρήση διαφορετικών τύπων αλουμινίου που ενσωματώνεται δημιουργικά, σε συνδυασμό με άλλα υλικά, σε μια σύνθεση ενιαία, αλλά όχι μονοδιάστατη· απλή ως προς την αρχιτεκτονική μορφή, σύνθετη ως προς τη χωρική εμπειρία.

Όπως σημειώνει ο κ. Ζώμας, «υπήρχαν διάφορες προκλήσεις σε αυτό το έργο, αλλά το ιδιαίτερο είναι ότι υφίστανται πολλές διαφορετικές χρήσεις του αλουμινίου, πολλά διαφορετικά υλικά, τα οποία συνυπάρχουν και, τελικά, ενσωματώνονται στην κατασκευή». Παρά τις κατασκευαστικές και λειτουργικές προκλήσεις, το τελικό αποτέλεσμα αντανακλά την αρχική πρόθεση των αρχιτεκτόνων για τη δημιουργία ενός σχολείου που συνδιαλέγεται με το τοπίο, τη μνήμη και το φως και ταυτόχρονα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις για λειτουργικότητα, ανοιχτότητα και φιλόξενη ατμόσφαιρα στον χώρο της εκπαίδευσης.