Με δομικό στοιχείο τη φύση

Οι Αειφόρες κατοικίες στο Πανόραμα Θεσσαλονίκης, το έργο που διακρίθηκε στην  κατηγορία «Sustainability» των Βραβείων Αρχιτεκτονικών Έργων & Κατασκευών Αλουμινίου στο 15ο Συνέδριο «Αλουμίνιο & Αρχιτεκτονικές Κατασκευές», αγκαλιάζουν αρμονικά τη φύση, καθιστώντας τη δομικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής κατασκευής.

Σε μια εποχή που η βιωσιμότητα στην αρχιτεκτονική και την κατασκευή κτιρίων αποτελεί ζητούμενο, αν όχι μονόδρομο, για την αντιμετώπιση της ενεργειακής και κλιματικής κρίσης, τα γραφεία ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΥΡΙΑΦΙΝΗ – ΦΩΤΕΙΝΗ ΛΥΜΠΕΡΙΑΔΟΥ & ΣΙΑ Ε.Ε. / «Αρχιτεκτονική του Ευ Ζην» – Δρ ΤΑΝΥΑ ΣΑΡΟΓΛΟΥ σχεδίασαν μια ολιστική αρχιτεκτονική σύνθεση που ενσωματώνει τη φύση, με γνώμονα τον αειφόρο σχεδιασμό.

Βασική πρόθεση των αρχιτεκτόνων ήταν η άμεση σύνδεση των ενοίκων με τη φύση. Αυτός ήταν ο λόγος που επέλεξαν την ισόγεια χαμηλή δόμηση, ώστε η επαφή με τη γη να είναι συνεχής και άμεση και η ζωή των ενοίκων σε πλήρη εναρμόνιση με το περιβάλλον. Ο τρόπος κατασκευής και η επιλογή των υλικών έγιναν με στόχο αφενός τη μικρότερη επιβάρυνση του περιβάλλοντος και της υγείας των ενοίκων και αφετέρου την ελαχιστοποίηση των αναγκών συντήρησης των οικημάτων.

Παθητικός, βιοκλιματικός σχεδιασμός

Τα κτίρια λειτουργούν με παθητικό, βιοκλιματικό σχεδιασμό και εντάσσονται στην ενεργειακή κατηγορία Α+ με ΚΕΝΑΚ. Τα οργανικά σχήματα των κατοικιών ρέουν αρμονικά κατά μήκος του οικοπέδου, εμβαδού 6.596 μ² με συνολική δόμηση 264 μ², σε μουσική διάταξη, ακολουθώντας την κατωφερή κλίση του εδάφους.

Οι πράσινες στέγες, φυτεμένες με ενδημικά είδη που δεν χρειάζονται περιποίηση, είναι επικλινείς προς τον βορρά και τον δρόμο, καθιστώντας τα κτίσματα όσο το δυνατό λιγότερο ορατά και σε αρμονία με το φυσικό περιβάλλον. Όλα τα κτίρια είναι στραμμένα προς τον νότο, με όγκους μικρού βάθους για την επίτευξη φυσικού φωτισμού.

Οι αρχιτέκτονες αξιοποίησαν στο μέγιστο τον νότιο προσανατολισμό και τις κλιματολογικές συνθήκες, χωρίς να αυξηθεί το κόστος κατασκευής. Η θερμική ακτινοβολία του χειμερινού πλάγιου ήλιου παγιδεύεται στις μεγάλες γυάλινες επιφάνειες και διαχέεται στο εσωτερικό του σπιτιού. Οι νότιες όψεις σκιάζονται το καλοκαίρι με πέργολες και οι νότιοι υπαίθριοι χώροι με φυλλοβόλα δέντρα. Στη βορινή πλευρά των οικημάτων, τα ανοίγματα είναι μικρά, ώστε να περιορίζονται οι θερμικές απώλειες. Επιπροσθέτως, ένα τμήμα της βορινής όψης είναι βυθισμένο στο χώμα, ώστε να παρέχει προστασία από τους ψυχρούς ανέμους, ενώ στη ΒΔ και ΝΑ όψη τα ανοίγματα διατηρούνται επίσης μικρά, προκειμένου να προστατεύσουν τις οικίες από τον έντονο πλάγιο καλοκαιρινό ήλιο.

Έτσι, χάρη στον βιοκλιματικό σχεδιασμό, οι κατοικίες πετυχαίνουν κάλυψη δροσισμού 100% το καλοκαίρι, με φυσικό τρόπο, και κάλυψη θέρμανσης 70%-80% τον χειμώνα, με τη χρήση παθητικών συστημάτων θέρμανσης, όπως το υαλοστάσιο διπλού κελύφους και οι θερμικοί τοίχοι μάζας, που φέρουν εσωτερικά μόνωση οικολογικού ορυκτοβάμβακα. Τους καλοκαιρινούς μήνες αερίζονται με φεγγίτες στην κατώτερη και ανώτερη ζώνη τους και προστατεύονται από την ηλιακή ακτινοβολία εξωτερικά, με οριζόντιες σταθερές περσίδες και με κινητό κάθετο κάλυμμα. Για τις ημέρες του χειμώνα που η ηλιοφάνεια είναι περιορισμένη, έχει προβλεφθεί επικουρική συμβατική θέρμανση με αντλία θερμότητας, η οποία τροφοδοτείται από γεωθερμία και φωτοβολταïκά συστήματα.

Επιπλέον, οι προθάλαμοι των εισόδων κλείνουν τον χειμώνα με πόρτες ανοιγόμενες και μονωμένες, ώστε να αποφεύγονται οι θερμικές απώλειες. Η θέρμανση σε όλους τους χώρους των ισογείων είναι ενδοδαπέδια, εξασφαλίζοντας, σε συνδυασμό με την καλή θερμομόνωση, τη μέγιστη θερμική άνεση εντός της οικίας.

Ρευστά όρια ανάμεσα στον εσωτερικό και εξωτερικό χώρο

Οι μεγάλων διαστάσεων συρόμενες υαλόθυρες αλουμινίου, υψηλής θερμομονωτικής ικανότητας, δημιουργούν σκόπιμα μια ρευστότητα στα όρια ανάμεσα στον εσωτερικό και στον εξωτερικό χώρο της κατοικίας. Οι υαλόθυρες είναι εύκολες στη χρήση και ανοίγουν πλήρως, ώστε να δίνεται από το εσωτερικό της οικίας η αίσθηση της συνέχειας και του ημιυπαίθριου χώρου. Τα κουφώματα βυθίζονται στην ίδια στάθμη με τα δάπεδα, διευκολύνοντας τη ροή ανάμεσα στο εσωτερικό και στο εξωτερικό του σπιτιού. Τους θερινούς μήνες, οι συρόμενες υαλόθυρες αφαιρούνται και αποθηκεύονται άμεσα στις παρακείμενες, προστατευμένες, μεταλλικές μονωμένες θήκες δεξιά και αριστερά των ανοιγμάτων. Παρότι τα ανοίγματα είναι στραμμένα προς τον νότο, επιτρέπουν δυτικά την απρόσκοπτη θέα προς τον Θερμαϊκό κόλπο.

Η διάταξη και το σχήμα των σπιτιών καθορίστηκε από το στενόμακρο σχήμα του οικοπέδου αλλά και από την πρόθεση επίτευξης των μέγιστων δυνατών παθητικών ενεργειακών κερδών. Οι όγκοι κατοικίας τοποθετήθηκαν σε τέτοιο σημείο, ώστε να αποτελούν ένα ενιαίο αρχιτεκτονικό σύνολο, που αναμιγνύεται με το διαμορφωμένο φυσικό περιβάλλον, με οργανικά σχήματα και καμπύλες. Ο υπαίθριος χώρος έχει διαμορφωθεί με φυτεύσεις ενδημικών δέντρων και θάμνων, ποικίλης ανθοφορίας και καρπών, με στόχο τη χαμηλή κατανάλωση νερού και την ελάχιστη συντήρηση. Η διαμόρφωση συμπληρώνεται από δρόμο προσπέλασης κατασκευασμένο με φυσικά υλικά, υπαίθριες θέσεις στάθμευσης, φωτοβολταϊκά στηριζόμενα σε πέργολες, υπαίθριους σκιασμένους χώρους με ξύλινες κατασκευές και πισίνα. 

Ταυτότητα έργου

Τίτλος: Αειφόρες κατοικίες στο Πανόραμα Θεσσαλονίκης
Αρχιτεκτονική μελέτη: Αρχιτεκτονική του Ευ Ζην
Αρχιτέκτονες: Θεοδώρα Κυριαφίνη, Φωτεινή Λυμπεριάδου, Δρ. Τάνυα Σαρόγλου
Συνεργάτες: Χαρίκλεια Τύρη, Χριστίνα Σαξώνη, Ιάσονας Δεσποτίδης, Στυλιανή Παπαπολυχρόνου, Χριστίνα Μπεκιάρη, Πασχάλης Γαλάνης, Στεφανία Αδαμάκη, Αναστασία Φλώρου, Γεώργιος Φούντος, Μαρία Ιωαννίδου
Ενεργειακές προσομοιώσεις:  Δρ Τάνυα Σαρόγλου, Νικόλαος Πρωτόγερος
Στατική μελέτη: Μαρία Τσίτση, Κωστής Χατζόπουλος
H/M μελέτη: Παντούλα Σουφαράπη
Φωτογράφηση: Θεοδώρα Κυριαφίνη, Γιάννης Ασσαέλ
Κατασκευαστής αλουμινίου: Μάντζαρης Α.Ε.
Έτος κατασκευής: 2019-2022

16ο Συνέδριο alumini
«Αλουμίνιο & Αρχιτεκτονική»


Βραβεία «Αλουμίνιο & Αρχιτεκτονική»