Προσόψεις με μέλλον: η συντήρηση ξεκινά από τον σχεδιασμό

Η σωστή συντήρηση των προσόψεων είναι καθοριστική για τη μακροζωία, την ασφάλεια και την αξία κάθε κτιρίου. Όμως, ποιες πρακτικές προστατεύουν τα υλικά και προλαμβάνουν τις φθορές πριν γίνουν δαπανηρές επισκευές;

Γράφει ο Ιάσονας Βαρδακούλιας*
Πολιτικός Μηχανικός, Managing Director Spatial Labs, SFE

Η επιτυχία μιας πρόσοψης δεν κρίνεται μόνο από την κατάστασή της την ημέρα παράδοσης αλλά και από την ευελιξία που παρέχει στην επιθεώρηση, τον καθαρισμό, τη συντήρηση και την επισκευή της σε όλη τη διάρκεια ζωής της. Για τα σύγχρονα αρχιτεκτονικά συστήματα αλουμινίου, είτε αυτά είναι κουφώματα είτε εξωτερικές επενδύσεις, οι αρχές πρόσβασης πρέπει να καθορίζονται ήδη στη «φάση 0», κατά τη σύλληψη της αρχιτεκτονικής ιδέας, ώστε να προστατεύεται η αρχιτεκτονική πρόθεση, η ασφάλεια των ανθρώπων και η αξία της επένδυσης.

Η σύγχρονη αρχιτεκτονική αξιοποιεί εσοχές, προεξοχές, καμπύλες επιφάνειες, βαθιά στέγαστρα και φυτεμένους εξώστες. Η γεωμετρική πολυπλοκότητα δυσκολεύει την πρόσβαση της όψης ακόμα και σε κτίρια περιορισμένου ύψους. Η ανάπτυξη του μητροπολιτικού πάρκου του Ελληνικού έφερε, παράλληλα, πολυώροφα κτίρια και υψηλές απαιτήσεις, φέρνοντας εντονότερα στο προσκήνιο την ανάγκη κατάλληλων μελετών που να αντιμετωπίζουν τα ζητήματα πρόσβασης και συντήρησης.

Αρχιτέκτονας, σύμβουλος προσόψεων, στατικός μελετητής, ειδικός πρόσβασης και μελλοντικός διαχειριστής χρειάζεται να συντονίζονται πριν οριστικοποιηθούν οι βασικές γεωμετρίες. Έτσι, δεσμεύονται εγκαίρως χώροι για εξοπλισμό, αγκυρώσεις και διαδρομές πρόσβασης, αποφεύγοντας μεταγενέστερες αναθεωρήσεις στεγάστρων, δωμάτων ή διαμορφώσεων εδάφους.

Βασικές επιλογές πρόσβασης αποτελούν: i) οι μόνιμες μονάδες συντήρησης δώματος (BMU), ii) οι προσβάσεις με σχοινιά και εναερίτες, iii) οι αρθρωτές ανυψωτικές πλατφόρμες, iv) οι ψαλιδωτές ανυψωτικές πλατφόρμες, v) τα προσωρινά ικριώματα και vi) οι τηλεσκοπικοί καθαριστήρες. Η αξιολόγηση των πλεονεκτημάτων και των περιορισμών κάθε λύσης πρέπει να γίνεται ανά ζώνη και ανά εργασία: συχνότητα χρήσης, εμβέλεια, ασφάλεια, καιρικοί περιορισμοί, επίδραση στην αρχιτεκτονική, αρχικό και λειτουργικό κόστος. Συχνά, η κατάλληλη στρατηγική συνδυάζει περισσότερες από μια μεθόδους.

Ενδεικτικές στρατηγικές πρόσβασης: (1) BMU, (2) σχοινιά, (3) αρθρωτή πλατφόρμα, (4) ψαλιδωτή πλατφόρμα, (5) ικριώματα, (6) τηλεσκοπικός καθαριστήρας, (7) καθαρισμός από τον χρήστη σε ασφαλώς προσβάσιμα σημεία.

Οι μόνιμες μονάδες συντήρησης δώματος (BMU) εξυπηρετούν συστηματικά μεγάλες επιφάνειες και ψηλά κτίρια, απαιτούν όμως σημαντική αρχική επένδυση, χώρο και κατάλληλη στατική υποστήριξη. Η πρόσβαση με σχοινιά προσφέρει ευελιξία και περιορισμένη οπτική επιβάρυνση, αλλά χρειάζεται εξειδικευμένο συνεργείο, προβλεπόμενες αγκυρώσεις και σχέδιο διάσωσης. Δεν εξασφαλίζει από μόνη της τη δυνατότητα διαχείρισης βαριών στοιχείων. Οι αρθρωτές ανυψωτικές πλατφόρμες προσφέρουν ευελιξία στην πρόσβαση εσοχών και γενικότερα όψεων με ιδιαίτερες γεωμετρικές απαιτήσεις, ενώ οι ψαλιδωτές εξυπηρετούν με ευκολία και χαμηλό κόστος κατακόρυφες επιφάνειες με εύκολη περιμετρική πρόσβαση. Αμφότερες προϋποθέτουν κατάλληλες διαδρομές, χώρο εγκατάστασης και επαρκή φέρουσα ικανότητα του δαπέδου. Τα προσωρινά ικριώματα προσφέρουν εκτεταμένες επιφάνειες εργασίας, με αυξημένο χρόνο εγκατάστασης και όχληση. Οι τηλεσκοπικοί καθαριστήρες και η πρόσβαση από ασφαλείς εσωτερικούς χώρους ή εξώστες μπορούν να καλύπτουν απλούστερες ανάγκες, χωρίς να υποκαθιστούν την πρόσβαση για τεχνικές επεμβάσεις.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί η αντικατάσταση. Η δυνατότητα καθαρισμού ενός υαλοπίνακα δεν συνεπάγεται δυνατότητα αποξήλωσης και μεταφοράς του. Το βάρος, οι διαστάσεις, η σειρά αποσυναρμολόγησης, τα μέσα ανύψωσης και η διαδρομή απομάκρυνσης πρέπει να έχουν προβλεφθεί. Αντίστοιχα, παρεμβύσματα, σφραγιστικά, μηχανισμοί και απορροές χρειάζονται προσβάσιμες λεπτομέρειες και πρόγραμμα ελέγχων.

Η έγκαιρη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής πρόσβασης, συντήρησης και αντικατάστασης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του σχεδιασμού και του κύκλου ζωής μιας επένδυσης. Οργανώνει τις εργασίες συντήρησης, καθορίζει το αντικείμενο και τη συχνότητα των επιθεωρήσεων και επιτρέπει τον τεχνικό και οικονομικό προγραμματισμό της αντικατάστασης επιμέρους στοιχείων. Η σχετική μελέτη συμβάλλει στην ασφαλή λειτουργία, στη διατήρηση των επιδόσεων και στον έλεγχο του κόστους σε βάθος χρόνου. Γιατί η ποιότητα μιας πρόσοψης αποδεικνύεται τόσο στην πρώτη της εικόνα όσο και στην αντοχή της στον χρόνο.

Ο Ιάσων Βαρδακούλιας είναι Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ με μεταπτυχιακές σπουδές σε αντισεισμικό σχεδιασμό (ΕΜΠ) και εφαρμοσμένα οικονομικά και χρηματοοικονομικά (ΟΠΑ). Εργάστηκε στη Γερμανία στο façade engineering, συμμετέχοντας σε έργα σε Ευρώπη, ΗΠΑ και Μέση Ανατολή. Γύρισε στην Ελλάδα για να ιδρύσει τη Spatial Labs, με στόχο να αναδείξει το αντικείμενο του façade engineering στη χώρα και να συμβάλει στην εξέλιξη του κλάδου. Είναι Managing Director της Spatial Labs και ιδρυτικό μέλος του ελληνικού hub της Society of Façade Engineering. To 2024 διακρίθηκε στους 20 Under 40 Construction Engineers για τη συμβολή της Spatial Labs στα Marina Residences by Kengo Kuma.