Εξαρτήματα αλουμινίου: Το σύστημα πίσω από το σύστημα

Ποια είναι η σημασία των εξαρτημάτων αλουμινίου για τη βέλτιστη απόδοση του κτιριακού κελύφους.

Γράφει ο Βασίλης Στεργιόπουλος
Αρχιτέκτονας Μηχανικός, Co-Founder SKYLINE FAÇADES

Τα συστήματα αλουμίνιου, ασχέτως τυπολογίας, αποτελούν τα πλέον νευραλγικά οικοδομικά συστήματα. Ο λόγος είναι ότι τα τελικά παραγόμενα αρχιτεκτονικά στοιχεία (κουφώματα, υαλοπετάσματα κ.λπ.), ως τμήματα του κτιριακού κελύφους, οφείλουν να καλύπτουν απαιτήσεις θερμομόνωσης, υγρομόνωσης και ασφάλειας την ίδια στιγμή που καλούνται να εξασφαλίσουν την απρόσκοπτη επικοινωνία μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου.

Τα συστήματα αλουμινίου αποτελούνται από τρεις βασικές ομάδες μερών, τα οποία συνδυαζόμενα με τον κατάλληλο τρόπο παράγουν το τελικό αντικείμενο (κούφωμα). Η βασική ομάδα που όλοι αναγνωρίζουν και θεωρείται το πιο σημαντικό μέρος του συστήματος είναι φυσικά οι διατομές αλουμινίου (profiles). Η δεύτερη ομάδα αποτελείται από όλα τα δευτερεύοντα μέρη, όπως τα ελαστικά και πλαστικά προφίλ, οι σύνδεσμοι, τα πλαστικά καλύμματα αλουμινένιων διατομών (τάπες) κ.λπ. Αυτά, σχεδόν πάντα, σχεδιάζονται παράλληλα ή κατά περίπτωση και μετά τον σχεδιασμό των διατομών αλουμινίου ως μέρος του συστήματος. Η τρίτη μεγάλη ομάδα είναι οι μηχανισμοί (hardware), οι οποίοι αποτελούν το μέρος που δίνει «ζωή» στη λειτουργία του κουφώματος, κάνοντάς το να λειτουργεί κατά βούληση του χρήστη. Η πρώτη ομάδα του συστήματος συχνά συγχέεται με το ίδιο το σύστημα, ενώ οι δύο επόμενες, οι οποίες αναφέρονται από κοινού ως εξαρτήματα,  συνήθως υποτιμώνται.

Σε παλαιότερο χρόνο, ίσως αυτή η διαφορετική απόδοση νοήματος μεταξύ προφίλ και εξαρτημάτων να ήταν μερικώς αλήθεια. Οι απαιτήσεις από τα κουφώματα περιορίζονταν στη βάση της λειτουργίας τους και οι θεωρητικά απαιτούμενες αποδόσεις δε μετρούνταν παρά μόνο μακροσκοπικά. Τα προφίλ του αλουμινίου προσδιόριζαν το μέτρο απόδοσης όλου του συστήματος και οι μηχανισμοί απαντούσαν στις απολύτως βασικές ανάγκες λειτουργίας (μεντεσέδες, απλά ράουλα και βασικές κλειδαριές). Στον σημερινό κόσμο, οι αυξημένες προσδοκίες σχετικά με την απόδοση και την εμφάνιση έχουν εκτινάξει τις απαιτήσεις σε νέα επίπεδα, ξεπερνώντας κατά πολύ ό,τι κάποτε θεωρούνταν πολυτέλεια ή υπερβολή. Η αρχιτεκτονική ανάγκη και ζήτηση για υλοποίηση όλο και μεγαλύτερων κουφωμάτων στις κατασκευές, με παράλληλη χρήση διπλών και κατά περίπτωση τριπλών υαλοπινάκων ώστε να μπορούν να επιτευχθούν επιδόσεις θερμομόνωσης και ηχομόνωσης, καθώς και η τάση για λεπτότερες διατομές αλουμινίου έχει ωθήσει τον σχεδιασμό των μηχανισμών και των εξαρτημάτων σε πολύπλοκα σύνολα, τα οποία μπορούν να διαχειρίζονται ιδιαίτερα μεγάλα φορτία με μεγάλη ακρίβεια και ευκολία χρήσης σε μεγάλο βάθος χρόνου.

Στην πραγματικότητα τα οικοδομικά συστήματα (όπως άλλωστε όλες οι δομές που αποτελούνται από συνδυαζόμενα τμήματα) είναι τόσο καλά όσο το χειρότερο τμήμα τους.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από υπάρχον σύστημα πελάτη μας: Μια λάθος σχεδιασμένη πλαστική τάπα δευτέρου φύλλου (μπινί), η οποία κοστίζει 3ευρώ, δεν επέτρεπε στο δίφυλλο παράθυρο να ξεπεράσει τα 300Pa, ενώ όταν επανασχεδιάστηκε η κατάλληλη τάπα το δείγμα ξεπέρασε τα 1400Pa. Επιπρόσθετα σημειώνεται ότι στην παραπάνω περίπτωση δεν μπορούσε να επανασχεδιαστεί το ίδιο το μπινί (διατομή αλουμινίου), ώστε το σύστημα να λειτουργήσει με τη μέγιστη απόδοση. Στην αρχή, η πλημμελώς σχεδιασμένη τάπα αποτελούσε το αδύναμο σημείο του συστήματος. Αργότερα, ο σχεδιασμός της υπάρχουσας αλουμινένιας διατομής (και η αδυναμία του πελάτη να την αντικαταστήσει) αποτέλεσε το όριο της απόδοσης του συστήματος, μην επιτρέποντας να σχεδιαστεί η καλύτερη δυνατή τάπα και κατ’ επέκταση περιορίζοντας την απόδοση του συνόλου.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η χρονική πίεση για την κυκλοφορία ενός νέου προϊόντος στην αγορά είναι ο παράγοντας που καθορίζει τους περιορισμούς του συστήματος. Συχνά, τα προφίλ αλουμινίου σχεδιάζονται και κατασκευάζονται προτού οριστικοποιηθεί ο σχεδιασμός όλων των ειδικών εξαρτημάτων και πριν ολοκληρωθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι και δοκιμές για τους μηχανισμούς λειτουργίας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα επιδόσεις που υπολείπονται της κατηγορίας-στόχου του συστήματος. Επίσης, μπορεί να αποκλείσει τη χρήση ορισμένων εξαρτημάτων, περιορίζοντας έτσι την ευελιξία του συστήματος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα συστήματα θυρών που δεν μπορούν να δεχθούν κλειδαριές με μεγάλη απόσταση άξονα (backset) ή κρυφούς μεντεσέδες λόγω απόκλισης μόλις λίγων χιλιοστών, γεγονός που ουσιαστικά υποβιβάζει το σύστημα σε χαμηλότερη κατηγορία απόδοσης. Ένα άλλο κλασικό παράδειγμα αφορά στα συρόμενα συστήματα: εκείνα με αυλάκωση μηχανισμού 30x18mm έναντι εκείνων με αυλάκωση 30x22mm. Αυτά τα επιπλέον 4mm πλάτους —τα οποία δεν συνεπάγονται πρόσθετο κόστος— επιτρέπουν στο σύστημα να αναβαθμιστεί στην κατηγορία των 400kg ανά φύλλο, ενώ η απουσία τους το περιορίζει στην κατηγορία των 200kg ανά φύλλο.

Αν και τα προφίλ αλουμινίου αποτελούν τη βάση του σχεδιασμού —καθορίζοντας τον χαρακτήρα, την εμφάνιση και την ανθεκτικότητα του τελικού προϊόντος— η σωστή επιλογή των μηχανισμών, σε συνδυασμό με τον σχεδιασμό, την ορθή κατασκευή και την κατάλληλη χρήση των εξαρτημάτων, μπορεί να καθορίσει την απόδοση του συστήματος και να διασφαλίσει τη μακρά διάρκεια ζωής του.

Καταληκτικά, αξίζει να σημειωθεί ότι το τέταρτο, και καθοριστικό, στοιχείο ενός συστήματος είναι ο τεχνικός του κατάλογος. Σε αυτόν περιλαμβάνεται (και οφείλει να περιλαμβάνεται) το σύνολο της σχεδιαστικής λογικής, καθώς και οι πληροφορίες για την ορθή χρήση κάθε επιμέρους στοιχείου. Ένας ολοκληρωμένος τεχνικός κατάλογος πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία και τους μηχανισμούς που χρησιμοποιούνται —όχι απλώς ως κατάλογος, αλλά συνοδευόμενα από πλήρεις οδηγίες χρήσης— ώστε να διασφαλίζεται η ορθή υλοποίηση των παραγόμενων αρχιτεκτονικών στοιχείων. Οι σχεδιαστές προφίλ αλουμινίου οφείλουν πλέον να συνεργάζονται στενά με τους αντίστοιχους συναδέλφους τους σε εταιρείες κατασκευής εξαρτημάτων, καθώς η μεγάλη ποικιλία των μηχανισμών και οι ιδιαιτερότητες της λειτουργίας τους υπερβαίνουν κατά πολύ την απλή γνώση της ύπαρξής τους.

Ο Βασίλης Στεργιόπουλος είναι Αρχιτέκτονας Μηχανικός με σημαντική εμπειρία στο Facade Engineering και τον Σχεδιασμό Συστημάτων Αλουμινίου. Το 2019, συνίδρυσε την Skyline Facades, μια εταιρεία Σχεδιασμού Αρχιτεκτονικών Συστημάτων, Μελέτης Εφαρμογής και Συμβουλευτικής Προσόψεων με έδρα την Αθήνα. Η Skyline Facades εξειδικεύεται σε έργα κυρίως στο εξωτερικό και το χαρτοφυλάκιό τους περιλαμβάνει εμβληματικά έργα, όπως το Intercontinental O2 Hotel στο Λονδίνο, το Arches Towers στη Νέα Υόρκη και το Apollo Hills στην Αθήνα, καθώς και τον σχεδιασμό αρκετών Curtain Wall / Doors & Windows συστημάτων για οίκους του εξωτερικού, όπως και εξειδικευμένες λύσεις που απορρέουν από τις απαιτήσεις του έργου.

Κτιριακό κέλυφος 2050!

Mediterranean Village Hotel & Spa
30-31/10 & 01/11 2026 Κατερίνη